दलित विकास समाज (DDS), जुन सल्यान जिल्लामा २००१ मा दलित युवा कार्यकर्ताहरूले स्थापना गरेको हो। जिल्ला प्रशासन कार्यालय सल्यानमा १४५ नम्बरमा दर्ता भएको छ । यसले दलित, गरिब, पिछडिएका र सीमान्तकृत समूह, महिला र बालबालिकाको सामाजिक-आर्थिक, स्वास्थ्य र शिक्षाको स्थितिमा सुधार गर्ने लक्ष्य राखेको छ। DDS १३०१५ नम्बरमा समाज कल्याण परिषद्, WR-SAL-3 नम्बरमा NGO Federation Nepal, ८/०५९/०६० मा शान्तिका लागि सामूहिक अभियान (COCCAP), दलित गैरसरकारी संस्था महासंघ र बाल कल्याण योजना नेपालसँग आवद्ध भएको छ। विकास र सुशासनको प्रक्रियाबाट शान्ति, भेदभावरहित समतामूलक समाजको स्थापना गर्न समर्पित छ ।
DDS ले आफ्नो स्थापनाकालदेखि नै सल्यान जिल्लासँगै प्युठान, दाङ र दैलेखमा दलित अधिकार र पिछडिएका समुदायको वकालत सहितको समग्र सामाजिक विकासको काम गर्दै आएको छ । सरकारी तथा गैरसरकारी संस्था (आई/एनजीओ) को सहयोगमा विभिन्न कार्यक्रमहरू कार्यान्वयन गरेको अनुभव छ। DDS सँग सहकार्य गर्ने संस्थाहरू USAID/Care Nepal, SPDI/UNDP, CAR-NWG, CIRCLE Project Asia, WINROCK International, Danida/AEPC, Save the Children/US, DNF, ECHO/Tdh, DLGSP, APPSP, RDIF, FAO हुन्। , MEDEP/UNDP, PAF/World Bank, SUAAHARA/USAID/Save the Children, PAHAL/USAID/Mercy Corps and Solar MuS/Renewable World Nepal, European Union, Room to Read, SUAAHARA/USAID/HKI, One Heart Worldwide and Fasten कार्य/आवाज। संस्थाहरूले जीविकोपार्जन, सचेतना, औपचारिक र अनौपचारिक शिक्षा, पूर्वाधार, सुशासन, स्वास्थ्य तथा सरसफाइ, पोषण, सामाजिक तथा आर्थिक सशक्तिकरण, सहीमा आधारित दृष्टिकोण, वकालत, जवाफदेहिता, विपद् व्यवस्थापन (पहिरो, खडेरी, बाढी आदि) अभिवृद्धि गर्न सहयोग गरेका छन् ।)
संस्थाको परिकल्पना (vision)
समृद्ध, समावेशी र न्यायपूर्ण समाज
ध्येय (Mission)
सम्मान पुर्वक बाच्नको लागि दलित, गरिब, महिला र पिछडिएका व्यक्तिहरुको अधिकार र न्याय सम्बन्धि चेतनाको स्तर, सामाजिक, आर्थिक, स्वास्थ्य, शिक्षामा विकास र सुशासनको माध्यमबाट शान्ती, भेदभाव रहित समता मुलक समाजको स्थापना गर्ने ।
लक्ष्य (Goal)
समुदायको स्वास्थ्य, शिक्षा, सामाजिक, आर्थिक र जिविकोपार्जनको अवस्थामा सुधार ल्याउने ।
उद्देश्य (Objective)
दलित समुदायलाई शसक्तिकरण गर्ने र उनिहरुको पह‘ुचमा वृद्धि गर्ने । दलित लगाएत पछाडी पारिएका वर्ग क्षेत्र, लि∙ र समुदायलाई समावेश गरी विकासका कार्यक्रमहरु संचालन गर्ने ।
मानव अधिकारको रक्षा गर्दै दिगो शान्ति र सम्बृद्धीका लागी विभिन्न कार्यक्रमहरु संचालन गर्ने ।
दलित तथा पछाडी पारिएका वर्ग क्षेत्र, लि∙ र समुदायको निम्ती आवश्यक बिकास कार्यक्रम संचालन गर्न
अध्ययन, अनुसन्धान र समन्वय सहकार्य गरी कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने ।
जीबिकोपार्जन, सिपमूलक, चेतनामूलक, कृषि, वन वातावरण, जलवायू परिवर्तन, विपद् व्यवस्थापन, शिक्षा, स्वास्थ्य र पोषण, खानेपानी तथा सरसफाई, भौतिक निर्माण र पुनस्र्थापनाका साथै सुशासन सम्बन्धी काम गर्ने ।
संस्थाका लक्षित बर्ग:
दलित, महिला र जनजाती (उत्पीडीत वर्ग)
बालबालीका, किशोर किशारी, युवा र जेष्ठ नागरीक
गरिब, विपन्न र अपांगता भएका वर्ग र यौनिक तथा अल्पसंख्यक
पछाडि पारिएका क्षेत्रको वर्ग
संस्थाका विषयगत क्षेत्र:
जोखिममा परेका बालबालिका संरक्षण,
सुशासन, प्रजनन एवं मानव अधिकार
लक्षित वर्गको क्षमता अभिवृद्धि
शिक्षा, स्वास्थ्य, पोषण र सरसफाई
आयआर्जन तथा जीविकोपार्जन
वन वातावरण तथा भौतिक पूर्वाधार
विपद व्यवस्थापन ÷उत्थानशिलता
लैंगिक समानता तथा सामाजिक समावेशिकरण
संस्थाका मूल्य र मान्यता:
स्पष्टता
पारदर्शिता
राजनितीक तटस्थता
स्थानीय श्रोत साधनको अधिकतम परिचालन
सहभागीता
समावेशीता र सामाजीक न्याय
समता र समानता
संस्थागत सूसाशन :
वार्षिक साधारण सभा
कार्यसमिति÷परियोजनाको बैंठक
परियोजना सल्लाहकार बैंठक
आर्थिक ब्यवस्थापन :
सेवा प्रदायक छनौट
आवश्यक वस्तु तथा सेवा खरिद
संस्थाको लेखा प्रणाली
प्रशासनिक ब्यवस्थापन :
मानव संसाधन व्यवस्थापन तथा विकास समितिवाट आवश्यक दरवन्दी निर्धारण र कर्मचारी भर्ना
कार्यकारी निर्देशकको मातहतमा सवै शाखाहरु परिचालीत
कर्मचारीहरुको कार्य सम्पादन मुल्याङ्कन र उत्कृष्ट कर्मचारी सम्मान
कर्मचारीहरुको लागि अवकास कोष, स्वास्थ्य÷दुर्घटना विमा लगाएतका सेवा सुविधा
कर्मचारी आचार संहिताको कार्यान्वयन
संस्थाको तहगत अनुगमन प्रक्रिया :
संस्थागत (कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने) अनुगमन
दातृ निकायबाट गरीने अनुगमन
वाह्य सरोकारवालाबाट गरीने अनुगमन
संस्थाको नीतिगत व्यवस्थापनको पक्ष :
क्र.सं.
योजना, नीति, नियमावली, निर्देशिकाको नाम
बनेको मिति
संशोधन, परिमार्जन गरेको भए सो मिति
१
दलित विकास समाज संस्थाको विधान
२०५८
दोश्रो संशोधन २०७५
२
पञ्चबर्षिय रणनीतिक योजना
२०२२–२६ सन
३
कर्मचारी सेवा नियमावली
२०६१
आठौं संशोधन २०८०
४
आर्थिक प्रशासन नियमावली
२०६१
आठौं संशोधन २०८०
५
खरिद व्यवस्थापन नियमावली
२०८०
६
साझा लागत साझेदारी निर्देशिका
२०७६
७
आपतकालिन परिस्थितिमा टेलिकार्य सम्बन्धि नीति
२०७६
८
भ्रष्टाचार तथा अनियमितता नियन्त्रण निर्देशिका
२०७४
पहिलो संशोधन २०७५
९
बाल संरक्षण नीति
२०६६
दोश्रो संशोधन २०७९
१०
लैङ्गिक तथा सामाजिक समावेशीकरण नीति
२०७५
पहिलो संशोधन २०७९
११
सवारी साधन व्यवस्थापन निर्देशिका
२०७५
पहिलो संशोधन २०८०
१२
सामाजिक लेखा परिक्षण निर्देशिका
२०६५
१३
श्रोत परिचालन निर्देशिका
२०६४
१४
कार्यक्रम संचालन निर्देशिका
२०६४
१५
यौन शोषण, दुव्र्यवहार र उत्पीडन रोकथाम कार्यविधि
२०८०
१६
गुनासो सुनुवाई सन्यन्त्र कार्यबिधि
२०७४
पहिलो संशोधन २०८०
१७
स्वास्थ्यका लागि वकालतिय रणनीतिक योजना
२०२१ सन
१८
कार्यक्रम अनुगमन निर्देशिका
२०७२
संस्थाको कार्यक्रम कार्यान्वयन रणनीतिहरु :
संस्थागत संरचना :
संस्थाको नीतिगत व्यवस्थापनको पक्ष :
क्र.सं.
मानव जनशक्ति
जात
पुरुष
महिला
१
कार्य समिति
सबै दलित वर्ग
६
५
२
साधारण सदस्य
सबै दलित वर्ग
२७
४२
३
संस्थामा आवद्ध कर्मचारी
जम्मा
१७
१२
दलित
४
७
जनजाति
०
१
अन्य
१३
४
संस्थाको भावी रणनीति:
संस्थाको रणनैतिक योजना अनुसार विभिन्न दातृ निकायहरुसंग सहकार्यको पहल गर्ने ।
हाल संचालन भइरहेका परियोजनाहरुलाई कार्यक्रम लागू नभएका गा.पा.÷न.पा.हरुमा विस्तार गर्न पहल गर्ने ।
शिक्षा तर्फ विषेश गरेर प्रारम्भिक कक्षामा पढाइ सिप विकासका कार्यक्रमहरु संचालनमा दातृ निकायहरुसंग सहकार्य र नयाँ दातृ निकायहरुको खोजी गर्ने ।
स्वास्थ्य तर्फ किशोर किशोरी र महिलाहरुको प्रजनन स्वास्थ्य र अधिकार, मातृ तथा नवजात शिशु सवास्थ्य, आमा र बालबालिकाहरुको पोषण र स्वास्थ्य सेवा सुदृढीकरणका कार्यक्रमहरु संचालन गर्ने ।
सामाजिक कुरीतीहरु, लैंङ्गिक हिंसा, बाल बिबाह र जातिय विभेद न्युनिकरण गर्न सहयोग पु¥याउने कार्यक्रमहरु संचालन गर्ने ।
वातावरणीय जोखिम न्युनिकरण गर्दै विपन्न वर्गमा आय आर्जनमा वृद्धि, सामाजिक सचेतना र मानव अधिकार संबन्धि पैरवीका साथै नविकरणीय उर्जा प्रयोग सम्बन्धि कार्यक्रमहरु संचालन गर्ने ।
संस्थाका सवल पक्ष:
संस्थाले निति, कार्यविधि, निर्देशिकाहरु निर्माण गरि कार्यान्वयन गरेको । समय सापेक्ष रुपमा अद्यावधिक गर्ने गरेको ।
नियमित रुपमा संस्थाले वार्षिक लेखा परिक्षण सम्पन्न गरि, नविकरण, कर चुक्ता प्रमाण पत्र समयमा लिएको,
नियमित रुपमा साधारण सभा र अधिवेशन गर्ने गरेको
कार्य समिति र प्रशासनिक व्यवस्थापन छुट्टा छुट्टै रहेको
जिल्लामा कृयाशील संस्थाको रुपमा परिचित
संस्थाले महिला बालबालिकाको क्षेत्रमा शिक्षा, महिला हिंसा, बालबिबाह रोक थाम र प्रजनन स्वस्थ्य सम्बन्धि कृयाकलापलाई प्राथमिकताका साथ कार्यक्रम संचालन गर्ने गरेको ।
संस्थाले विभिन्न दातृ निकायहरु लगायत स्थानिय निकायहरुसँग सहकार्य गर्दै आफ्नो क्षमतामा वृद्धि गर्दै गएको
संस्थाले स्वास्थ्य, शिक्षा, आर्थिक व्यवस्थापन, सामुदायिक परिचालन आदि जस्ता क्षेत्रमा दक्ष कर्मचारीहरुको परिचालन गरीरहेको
संस्थाले सबै परियोजनाहरुको लेखा प्रणाली ँब्ःब्क् सफ्टवेयर मार्फत गर्ने गरेको
संस्थाका सुधार गर्ने पक्ष र वार्षिक कारोबार:
संस्थाको नियमित आयश्रोतको खोजि तथा व्यवस्थापन
संस्थाको आफ्नो स्वामित्वको संरचना व्यवस्थापन
कर्मचारीहरुको नियमितता
परिवर्तित समय अनुसार कार्य समितिका पदाधिकारी र कर्मचारीको क्षमता विकास
